Thang cuốn là thiết bị nghiêm ngặt “lạ” nhất trong danh mục: nó chở người liên tục giữa không gian công cộng, nạn nhân điển hình khi sự cố là trẻ em, nhưng lại có chu kỳ kiểm định dài nhất trong nhóm thiết bị nâng và là thiết bị duy nhất không hề có phép thử tải tĩnh 125% hay thử tải động 110%. Ban quản lý trung tâm thương mại, siêu thị, sân bay — những nơi một công trình có thể có 5–20 chiếc thang cuốn — cần nắm đúng ba điểm khác biệt này, vì hiểu sai bất kỳ điểm nào cũng dẫn tới sai hạn, sai chuẩn bị hoặc đối chiếu sai báo giá.
Chu kỳ 4 năm/lần — dài nhất nhóm nâng, và con số 3 năm là của thang máy
Theo QTKĐ 25-2016, thang cuốn kiểm định định kỳ 04 năm một lần; thang đã sử dụng trên 12 năm rút xuống 02 năm một lần. Đây là chu kỳ dài gấp đôi thang máy công cộng và xe nâng hàng. Sai lầm phổ biến nhất trên thị trường là gán cho thang cuốn chu kỳ 3 năm — đó là con số của thang máy theo quy trình cũ, và không ít trang dịch vụ vẫn đang viết lẫn hai con số này trong cùng một bài. Với ban quản lý, hệ quả thực tế của chu kỳ 4 năm là dễ quên: tem dán ở vị trí khuất, bốn năm đủ để thay đổi cả đội ngũ quản lý tòa nhà — doanh nghiệp nên đưa hạn thang cuốn vào cùng hệ thống nhắc việc với thang máy thay vì trông chờ ai đó “nhớ ra”. Bài về thang máy xem tại kiểm định thang máy: chu kỳ và thủ tục cho ban quản lý.
Vì sao không thử tải 125%? Toàn bộ phép thử dồn vào phanh và các điểm kẹt
Thang cuốn không nâng một tải tập trung như cầu trục; “tải” của nó là dòng người phân bố trên các bậc thang đang chuyển động. Vì vậy QTKĐ 25-2016 thiết kế phép thử hoàn toàn khác: thử không tải — chạy cả hai chiều, đo vận tốc bậc thang, kiểm tra vận tốc tay vịn lệch so với bậc không quá 2% (tay vịn chậm hơn bậc là nguyên nhân kinh điển khiến người đứng bị kéo ngã về sau), và thử phanh không tải bằng cách dừng đột ngột khi chạy chiều xuống để đo quãng đường phanh; sau đó thử phanh có tải — phanh chính và phanh phụ (nếu có) — với tải thử phanh chuyên dụng. Song song, kiểm định viên rà soát toàn bộ lớp thiết bị an toàn chống kẹt — rủi ro đặc trưng của thang cuốn: công tắc tấm lược tự dừng khi có vật lạ (giày dép, ngón tay trẻ em) bị cuốn vào khe bậc, bảo vệ điểm vào tay vịn, chống chùng/đứt xích bậc, chống đứt tay vịn, chống đảo chiều và mất pha, nút dừng khẩn cấp ở hai đầu thang, cùng các khe hở hình học giữa bậc với tấm chắn thành bên và độ ăn khớp của răng tấm lược. Báo chí từng ghi nhận các vụ trẻ em bị kẹt tay, chân vào khe bậc và tấm lược tại sân bay Tân Sơn Nhất và một siêu thị ở Vinh — đó là lý do các công tắc chống kẹt này được kiểm tra bằng cách kích hoạt thật, không chỉ nhìn bằng mắt.
Ba con số cho ban quản lý: chu kỳ thang cuốn là 4 năm/lần (không phải 3 năm như thang máy); thang trên 12 năm chỉ còn 2 năm/lần; và mức phạt Điều 35 Nghị định 283/2026 tính theo số thiết bị — một trung tâm có 11–20 thang cuốn chưa kiểm định rơi vào khung 50–75 triệu đồng với cá nhân, tổ chức gấp đôi. Kiểm định nhiều thang nên gom một đợt để dùng chung một lần bố trí mặt bằng và tải thử phanh.
Chi phí và cách tổ chức buổi kiểm định trong trung tâm đang hoạt động
Giá tối thiểu nhà nước theo Thông tư 41/2016 (STT 14) cho thang cuốn là 2.200.000 đồng/thiết bị (đã gồm VAT) — một mức phẳng, không kể năng suất, mọi thang cùng một mức tối thiểu (băng tải chở người cùng số thứ tự là 2.500.000 đồng). Về tổ chức: mỗi thang dừng khoảng 30 phút để kiểm tra và thử phanh, và việc kiểm định có thể thực hiện ngoài giờ hoạt động của trung tâm để không ảnh hưởng dòng khách — đây là điểm ban quản lý cần thỏa thuận trước trong lịch. Phương Nam kiểm định thang cuốn theo QTKĐ 25-2016 với giấy chứng nhận đủ điều kiện số 234/GCN-KĐ, tự chuẩn bị tải thử phanh, hỗ trợ ngoài giờ/cuối tuần và cấp giấy chứng nhận trong 05 ngày làm việc — chi tiết tại trang kiểm định thang cuốn.
Cập nhật lần cuối: tháng 11/2026