Theo thông báo của Bộ Nội vụ về tình hình tai nạn lao động 6 tháng đầu năm 2026, cả nước ghi nhận 3.415 vụ tai nạn lao động, 3.476 người bị nạn, trong đó 391 người chết và 747 người bị thương nặng. Trong các biên bản điều tra tai nạn chết người mà Bộ nhận được, bốn yếu tố chấn thương nổi bật gồm ngã cao (20%), vật rơi, đổ, sập (16,67%), máy, thiết bị cán, kẹp, cuốn (10%) và điện giật (6,7%); các ngành có nhiều vụ chết người nhất là khai thác khoáng sản (13,33%), sản xuất vật liệu xây dựng (13,33%) và xây dựng (6,7%). Đằng sau bốn yếu tố chấn thương đó là những nguyên nhân gốc rễ lặp đi lặp lại — và hầu hết đều phòng ngừa được.
Bộ Nội vụ nhận định nguyên nhân trước hết thuộc về công tác quản trị an toàn của người sử dụng lao động: nhận diện, đánh giá nguy cơ chưa đầy đủ; biện pháp kỹ thuật, quy trình làm việc, huấn luyện, giám sát và phương tiện bảo vệ cá nhân chưa đáp ứng yêu cầu. Về phía người lao động, vẫn phổ biến tình trạng không tuân thủ quy trình làm việc an toàn hoặc không sử dụng phương tiện bảo vệ cá nhân được cấp. Hai nhóm nguyên nhân này chính là thứ mà một hệ thống huấn luyện và kiểm định nghiêm túc giải quyết trực tiếp.
Bốn yếu tố chấn thương gây chết người hàng đầu
1. Ngã cao (20%). Làm việc trên giàn giáo, mái, sàn thao tác không có lan can hoặc không đeo dây an toàn là kịch bản lặp lại nhiều nhất. Phòng ngừa: quy trình làm việc trên cao, dây an toàn và điểm neo đạt chuẩn, người làm việc trên cao thuộc nhóm 3 phải được huấn luyện và có thẻ an toàn.
2. Vật rơi, đổ, sập (16,67%). Vật liệu xếp chồng không ổn định, cẩu chuyển tải qua khu vực có người, kết cấu tạm bị quá tải. Phòng ngừa: quy hoạch mặt bằng và khu vực cấm khi cẩu tải, kiểm định thiết bị nâng đúng hạn, kiểm tra điểm treo và phương tiện nâng trước mỗi ca.
3. Máy, thiết bị cán, kẹp, cuốn (10%). Thiếu che chắn bộ phận chuyển động, tháo chắn bảo vệ để “làm cho nhanh”, sửa máy khi chưa cắt nguồn và khóa an toàn. Phòng ngừa: quy trình khóa – treo thẻ (lockout), không vô hiệu hóa thiết bị bảo vệ, huấn luyện vận hành đúng máy cho từng người.
4. Điện giật (6,7%). Tủ điện, dây dẫn hư hỏng cách điện, làm việc gần nguồn điện không cắt, hệ thống nối đất không đạt. Phòng ngừa: đo kiểm điện trở tiếp địa định kỳ, bảo trì hệ thống điện bởi người có chuyên môn, huấn luyện an toàn điện cho nhóm 3 làm công việc điện.
Sáu nguyên nhân gốc rễ phía sau
5. Không huấn luyện hoặc huấn luyện hình thức. Người lao động không biết nguy cơ của chính công việc mình đang làm thì không quy trình nào cứu được. 6. Không trang bị hoặc không dùng phương tiện bảo vệ cá nhân — và doanh nghiệp không giám sát việc sử dụng. 7. Thiết bị không kiểm định, quá hạn kiểm định — hỏng hóc kỹ thuật tích lũy âm thầm cho tới khi thành sự cố. 8. Không có quy trình, biện pháp làm việc an toàn bằng văn bản cho các công việc nguy hiểm, mỗi người làm một kiểu. 9. Áp lực tiến độ và mệt mỏi — tăng ca kéo dài, làm đêm, chạy tiến độ khiến thao tác tắt và sai sót tăng mạnh. 10. Lao động không theo hợp đồng bị bỏ ngoài hệ thống quản lý — Bộ Nội vụ ghi nhận riêng khu vực này là khoảng trống lớn: ít được huấn luyện nhất nhưng tỉ lệ tử vong trên số vụ lại cao nhất.
Điểm chung: tai nạn hiếm khi là “xui rủi”
Nhìn vào các con số trên, phần lớn vụ việc chết người đều thuộc các nhóm nguy cơ đã biết trước, có quy chuẩn và có biện pháp phòng ngừa cụ thể — ngã cao, điện, máy cuốn, vật rơi. Điều phân biệt giữa doanh nghiệp xảy ra tai nạn và doanh nghiệp không, thường không nằm ở may rủi mà ở việc bốn lớp phòng vệ cơ bản có được làm thật hay không: huấn luyện đúng nhóm và còn hạn; thiết bị kiểm định đúng chu kỳ; quy trình an toàn bằng văn bản cho việc nguy hiểm; và giám sát hiện trường mỗi ngày. Tổng quan các lớp phòng vệ này xem tại bài huấn luyện an toàn lao động là gì — Phương Nam đồng hành với doanh nghiệp ở hai lớp đầu tiên: huấn luyện 6 nhóm theo giấy chứng nhận hạng C số 17/2025/GCN và kiểm định 17 nhóm dịch vụ theo giấy chứng nhận số 234/GCN-KĐ.
Cập nhật lần cuối: tháng 11/2026. Nguồn số liệu: Thông báo tình hình tai nạn lao động 6 tháng đầu năm 2026 của Bộ Nội vụ.